فیلم The Flight of the Phoenix 1965

یک اثر شخصیت‌محور جذاب که بازی‌ها هم در همان سطح هستند. یک هواپیمای ترابری حامل گروهی مردان در صحرای ساراه سقوط می‌کند؛ این مردان باید علیرغم بی‌تفاوتی‌ها و اختلاف‌های شخصی‌شان با هم متحد شوند و از لاشهٔ هواپیما یکی دیگر بسازند. شاید در ظاهر قصه ساده به نظر برسد، اما از ما خواسته می‌شود بیش از دو ساعت رفتار این افراد را تماشا کنیم و شاهد...

یک اثر شخصیت‌محور جذاب که بازی‌ها هم در همان سطح هستند. یک هواپیمای ترابری حامل گروهی مردان در صحرای ساراه سقوط می‌کند؛ این مردان باید علیرغم بی‌تفاوتی‌ها و اختلاف‌های شخصی‌شان با هم متحد شوند و از لاشهٔ هواپیما یکی دیگر بسازند. شاید در ظاهر قصه ساده به نظر برسد، اما از ما خواسته می‌شود بیش از دو ساعت رفتار این افراد را تماشا کنیم و شاهد نتایج متفاوت تعامل‌هایشان باشیم. مکان ثابت است؛ فقط شن، آفتاب و مردانی که گویی در انتظار مرگ‌اند، اما فیلم یکی از بهترین نمونه‌های آثار شخصیت‌محور است زیرا هر شخصیت بار روانی و مشکلات شخصی خود را دارد—زخم‌های جنگ، تفاوت طبقاتی، یا شیفتگی مخرّب به الکل—و پیش از آنکه بتوانند بر مانع بزرگ پیشِ رو فائق آیند، باید بر خودشان غلبه کنند. این فیلم با فهرستی از بازیگران کاراکترمحور مطرح و با نوشتۀ درخشان لوکاس هلر جذاب و پرکشش می‌شود. فیلمی جذاب، تیز و درخور توجه است و پایان آن با یک پیچش، پاداش تماشاگر را کامل می‌کند. پیشهاد قوی؛ 8/10 یک کلاسیک واقعی. چهارده مرد سوار بر هواپیمای کوچکِ کم‌بودجه‌ای هستند که برای یک شرکت نفتی کار می‌کنند؛ شرکتی که به اندازهٔ انتظار دربارهٔ کارکنانش اهمیت می‌دهد. هواپیما وسط بیابان سقوط می‌کند و دوازده بازمانده تقریباً منتظر مرگ‌اند. جیمز استوارت نقش خلبانی را دارد که خود را مسئول می‌داند و ریچارد آتنبرا هم نقش ناوبر را بازی می‌کند و او هم احساس مسئولیت می‌کند. در ابتدا انتظار داریم ارنست بورگنین، دن دوریا و جورج کندی نقش‌های کلیدی‌ای ایفا کنند، اما آن‌ها بیشتر به پس‌زمینه رانده می‌شوند—به‌جز بورگنین که کم‌رنگ‌تر می‌شود. در عوض رونالد فریزر در نقش سرجوخه و هاردی کروگر در نقش مهندس تبدیل به بازیگران محوری می‌شوند. مهندس ادعا می‌کند می‌تواند هواپیما بسازد و کم‌کم تاونز (استوارت) و لو (آتنبرا) به طرح او ایمان می‌آورند؛ طراحی‌ها را می‌بینند، امید پیدا می‌کنند و شروع به ساخت می‌کنند. سپس کمدی تیره‌ای شکل می‌گیرد وقتی رازهایی دربارهٔ مهندس برملا می‌شود که از افشای آن پرهیز می‌کنم. شخصیت‌ها عالی‌اند، حتی کسانی که به‌نظر صرفاً بازیگر فرعی می‌آیند، عمق و زندگی می‌بخشند. حتی «رت‌بگز»، که ظاهراً خشن‌ترین شخصیت است، هنگام تصمیم دوستش برای رفتن همراه پیتر فینچ انسانیّت و اندوه نشان می‌دهد. صحنه‌پردازی در بیابان، نمایش و درام فراوان است؛ هرچند مکان ثابت می‌ماند، لحظه‌ای خسته‌کننده وجود ندارد. مانند «۱۲ مرد عصبانی»، همواره حرکتی از احساس و تئاتر هست که حتی کم‌توجه‌ترین بیننده را هم مجذوب نگه می‌دارد. جیمز استوارت در نقش تاونز خلبانی است که هواپیمایش را در میادین نفتی شمال آفریقا می‌گرداند. در یکی از همین سفرها سقوط می‌کنند و در بیابان گیر می‌افتند، کمبود آب و ایده‌هایی برای بازگشت دارند تا اینکه دورفمن (هاردی کروگر)، مردی ممتاز، نقشه‌ای می‌دهد: انجام «جراحی صنعتی» روی لاشه و شاید دوباره به پرواز درآمدن. آنچه دنبال می‌شود رشته‌ای از ماجراهاست که با کارگردانی محکم روایت می‌شوند و شخصیت‌های خدمه و مسافران با هم تضاد پیدا می‌کنند؛ بیابان بهایی از سلامت روان برخی می‌گیرد، بادیه‌نشینان بر زندگی دیگران اثر می‌گذارد—اما آیا آنها جان سالم به در می‌برند؟ ریچارد آتنبرا فوق‌العاده است، پیتر فینچ همچنان قابل اعتماد، و رونالد فریزر نیز خوب ظاهر می‌شود؛ اما جدال روان‌شناختی بین تاونز و دورفمن است که برجسته می‌شود. هر دو بازیگر تماشاگر را عمیقاً به موقعیتشان می‌کشانند و شخصیت‌پردازی‌شان تنش محسوس را بالا می‌برد تا پایانِ نوآورانه و هیجان‌انگیزی که پیوندی میان سوررئال و لذت‌بخش برقرار می‌کند. این قطعاً یکی از اجراهای بهتر استوارت است و تماشایش ارزش دارد.